Od 1 maja 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej. Dało to możliwość swobodnego poruszania się po terenie całej Wspólnoty, osiedlać się, studiować czy podejmować pracę. Wejście do UE zapewniło także dodatkowe gwarancje w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. Według ustaw UE, przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich UE. Koordynacja ma na celu ułatwienie obywatelom wspólnoty korzystanie z prawa równego traktowania. Dzięki temu, obywatele różnych państw członkowskich mają takie same obowiązki i korzystają z takich samych praw wynikających z przepisów prawnych każdego państwa członkowskiego na takich samych zasadach i warunkach jak obywatele tego państwa.

 
Akty prawne regulujące zasady ustalenia właściwego ustawodawstwa:
•    Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.);
•    Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 74 z dnia 27 marca 1972 r. z późn. zm.).
•    Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE Nr L 200 z dnia 07 czerwca 2004r.), według którego osoba prowadząca działalność gospodarczą na terenie jednego kraju członkowskiego i zatrudniona na etacie na terenie drugiego kraju członkowskiego podlega pod ustawodawstwo tego kraju, w którym wykonuje pracę najemną.
•    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 
Nowe rozporządzenia dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zostały uchwalone aby zminimalizować i uprościć rozporządzenia nr 1408/71 oraz nr 574/72 oraz uwzględnić nowopowstałe  warunki społeczno-gospodarcze w UE.

Nowe rozporządzenia dotyczące świadczeń emerytalno-rentowych nr 883/2004 oraz nr 987/2009 nie zmieniają zasad w ubieganiu się o świadczenia emerytalno-rentowych, w każdym z państw UE.
Rozporządzenia rady (EWG) nr 1408/71 reguluje m.in. zasady szczególne stosowane do osób będących równocześnie pracownikami najemnymi na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadzących działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Osoby te podlegają:
- ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium wykonują pracę za wynagrodzeniem lub, jeżeli są zatrudnione na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z art. 14 ust. 2 lub 3;
- innemu ustawodawstwu w przypadkach wymienionych w załączniku VII.
Polska nie wprowadziła do tego załącznika zapisu o stosowaniu polskiego ustawodawstwa w przypadku prowadzenia działalności na własny rachunek w Polsce i zatrudnienia w innym Państwie członkowskim.
źródło: zus.pl

Treść rozporządzenia rady EWG nr: 883/2004/ z 29.04.2004r
Treść rozporządzenia rady EWG nr: 987/2009 z 16.09.2009r
O swobodzie zatrudnienia się oraz przemieszczania w Unii Europejskiej można przeczytać np. na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.